İşçilerin Yıllık İzin Hakkı ve Süreleri

İşçilerin Yıllık İzin Hakkı ve Süreleri

İŞÇİLERİN YILLIK İZİN HAKKI VE SÜRELERİ

İşçilerin yıllık izin hakkı ve süreleri, gerek İş Kanununca gerek Anayasa tarafından sosyal devlet ve onun getirmiş olduğu bir takım haklar adı altında düzenlenmiş ve işçilere tanınmıştır. Günümüz iş hayatının yoğun ve devamlı temposu neticesinde, işçilere dinleme veya temel ihtiyaçlarını gidermeleri ve en azından haftanın bir gününü kendilerine ayırabilmeleri için kanun tarafından konuyla ilgili düzenlemelere gidilmiştir. Bu yazımda dinlenme, haftalık, ulusal ve genel tatiller ile birlikte yıllık izin gibi konulara değineceğim.

İŞÇİLERİN DİNLENME HAKKI

Anayasanın sosyal devlet olma ilkesi ve bu ilke gereğince sosyal hakların işçilere sağlanabilmesi için, Anayasanın 50.Maddesin’de işçilerin dinlenme haklarına yer verilmiştir. İşçilerin yıllık izin hakkı ve süreleri İş Kanunu madde 68’de ise,  ara dinlenmelerinin süreleri ve koşulları düzenlenmiştir. Kanunun 1.fıkrasında verilecek olan ara dinlenmesinin, o bölgenin gelenek ve işin koşullarına göre ayarlanacağı belirtilmiştir. Devamında ise işin süresine göre verilecek olan ara dinlenmeleri belirtilmiştir.(İş Kanunu m.68/1/a, b, c) İşçilerin yıllık izin hakkı ve süreleri

Çalışma sürelerine göre verilecek olan ara dinlenme ise şu şekildedir:

İş Kanunu Madde 68/1 – “Günlük çalışma süresinin ortalama bir zamanında o yerin gelenekleri ve işin gereğine göre ayarlanmak suretiyle işçilere; İşçilerin yıllık izin hakkı ve süreleri

  1. a) Dört saat veya daha kısa süreli işlerde onbeş dakika,
  2. b) Dört saatten fazla ve yedibuçuk saate kadar (yedibuçuk saat dahil) süreli işlerde yarım saat,
  3. c) Yedibuçuk saatten fazla süreli işlerde bir saat, Ara dinlenmesi verilir.”

İş Kanunu madde 68 devamı fıkralarında ise, ara dinlenmesinin aralıksız verileceği belirtilmiş ve bu sürelerin geleneksel veya mevsimsel faktörlere göre değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. İş K. m.68 Son fıkrada ise ara dinlenmelerinin çalışma süresinden sayılmayacağı belirtilmiştir. Son fıkra hükmüne göre, işveren ara dinlenmeden sayılan süreler için işçiye ücret ödemek durumunda olmadığı düzenlenmiştir. İşverenin kanun tarafından korunan ara dinlenme hakkını işçiye vermemesi halinde, işveren idari para cezasıyla karşı karşıya gelecektir. İşçinin belirtilen ara dinlenme sürelerinde çalıştırılması halinde ise, işveren tarafından kendisine fazla çalışma ücreti ödenmesi gerekir.

ÜCRETLİ HAFTA TATİLİ

Hafta Tatili

İş Kanunu madde 46’da hafta tatili ücreti düzenlenmiştir. Hafta tatili ise, bir hafta içerisindeki 24 saatlik dinlenme süresi olarak tanımlanmıştır. İşçinin haftalık tatil hakkından yararlanabilmesi için İş Kanunu madde 63’de belirtilen iş günlerinde çalışmış olması şartı aranmıştır. İşçilerin yıllık izin hakkı ve süreleri

İş Kanunu madde 63’te belirtilen iş günlerinin neler olduğuyla ilgili detaylı bilgi almak için tıklayınız.

Haftalık ücretli tatilinin ne zaman kullandırılacağı ise kanunda düzenlenmediği için Pazar günü kullandırılmak zorunda değildir. İş faaliyetini Pazar günü de sürdüren iş yerleri açısından, haftalık iznin Pazar günü yerine hafta içine denk gelen bir gün kullandırılması mümkündür. Ancak bu sürenin kesintisiz olarak kanunda belirtildiği üzere en az 24 saat olması gerekmektedir. Haftalık tatil ücretinin alacak hakları ise, 5 yıllık zamanaşımına tabi tutulmuştur.

Hafta Tatilinde Çalıştırılan İşçi

Hafta tatilinde tatil yapan işçi İş Kanunun 46 ve 50. Maddelerine göre asıl ücreti üzerinden tam ücret hakkına sahiptir. Ancak işçinin hafta tatilinde çalışmış olması halinde alacağı ücret zamlı olacaktır. İşçi hafta tatilinde çalışmış olması halinde alacağı ücret, günlük ücretinin 2,5 katına denk gelecektir.

YILLIK ÜCRETLİ İZİN HAKKI

İş Kanunu madde 53’te işçilerin işe başladıkları tarihten itibaren en az 1 yıl çalışmış olmaları halinde yıllık izne hak kazanacakları öngörülmüştür. Bu bir yıllık süreye deneme süreleri de dahil edilmiştir. Kanun, işçilerin yıllık izin hakkından yararlanabilmesi için, mevsimlik ve kampanya işçilerinden olmama koşulu öngörmüştür. Ayrıca aynı kanunun 2.fıkrasında yıllık izin hakkı kazanan işçinin, bu hakkından vazgeçemeyeceği düzenlenmiştir. Yıllık izin ücretinin ödenmesi ise aynı kanunun 57.maddesinde düzenlenmiştir. İş Kanunu madde 57’ye göre işçinin yıllık ücretli izne başlamasından önce, işveren tarafından yıllık izin ücretinin peşin olarak veya avans olarak işçiye ödenmesi gerektiği kesin hükme bağlanmıştır.

Ücretli yıllık izinden yararlanabilmek için işçinin 1 yıldır aynı işyerinde çalışıyor olması aranmıştır. Ayrıca 1 yıllık sürenin hesaplanmasında iş sözleşmesinin yapıldığı tarih değil, işe başlama tarihi esas alınır.  İşçilerin yıllık izin hakkı ve süreleri İşyerinin devri veya miras kalması gibi işverenin değiştiği hallerde, yıllık ücretli izin hesabında bu süreler de hesaba katılır. İşçinin aynı işverene ait farklı işyerlerinde çalıştırılması halinde ise süreleri birleştirme yoluna gidilir.

İşçinin yıllık izne hak kazanması için 1 yıllık çalışma gereksinimi bazı haller sebebiyle kesintiye uğrayabilmektedir. İş Kanun madde 54/2’de bu durumla ilgili düzenlemeye gidilmiştir.

İş Kanun madde 54/2– “Bir yıllık süre içinde 55 inci maddede sayılan haller dışındaki sebeplerle işçinin devamının kesilmesi halinde bu boşlukları karşılayacak kadar hizmet süresi eklenir ve bu suretle işçinin izin hakkını elde etmesi için gereken bir yıllık hizmet süresinin bitiş tarihi gelecek hizmet yılına aktarılır.”

Yıllık İzin bakımından Çalışılmış Sayılan Haller

İş hukukunda işçinin yıllık ücretli izin hesabında çalışmadığı süreler hesaba dahil edilmezler. Ancak bazı haller vardır ki çalışılmış olarak sayılırlar.  Çalışılmış sayılan bu haller ise İş Kanun Madde 55’de düzenlenmiştir. Kanunda sayılan sürelerin yanında İş Kanunu madde 56/6’da sayılan işçiye 4 güne kadar verilen ücretsiz yol izni de çalışılmış sayılan sürelerden sayılır. Kanunda sayılan çalışılmış süreler sınırlı kabul edilmiş ve kıyas yoluyla çoğaltması öngörülmemiştir.

  • İş Kanun Madde 55/1/a: İşçinin uğradığı kaza veya tutulduğu hastalıktan ötürü işine gidemediği günler.
  • İş Kanun Madde 55/1/b: Kadın işçilerin 74 üncü madde gereğince doğumdan önce ve sonra çalıştırılmadıkları günler.
  • İş Kanun Madde 55/1/c: İşçinin muvazzaf askerlik hizmeti dışında manevra veya herhangi bir kanundan dolayı ödevlendirilmesi sırasında işine gidemediği günler (Bu sürenin yılda 90 günden fazlası sayılmaz.).
  • İş Kanun Madde 55/1/d: Çalışmakta olduğu işyerinde zorlayıcı sebepler yüzünden işin aralıksız bir haftadan çok tatil edilmesi sonucu olarak işçinin çalışmadan geçirdiği zamanın onbeş günü (işçinin yeniden işe başlaması şartıyla).
  • İş Kanun Madde 55/1/e: maddede sözü geçen zamanlar
  • İş Kanun Madde 55/1/f: Hafta tatili, ulusal bayram, genel tatil günleri.
  • İş Kanun Madde 55/1/g: 3153 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarılan yönetmeliğe göre röntgen muayenehanelerinde çalışanlara pazardan başka verilmesi gereken yarım günlük izinler.
  • İş Kanun Madde 55/1/h: İşçilerin arabuluculuk toplantılarına katılmaları, hakem kurullarında bulunmaları, bu kurullarda işçi temsilciliği görevlerini yapmaları, çalışma hayatı ile ilgili mevzuata göre kurulan meclis, kurul, komisyon ve toplantılara yahut işçilik konuları ile ilgili uluslararası kuruluşların konferans, kongre veya kurullarına işçi veya sendika temsilcisi olarak katılması sebebiyle işlerine devam edemedikleri günler.
  • İş Kanun Madde 55/1/ı: Ek 2. maddede sayılan izin süreleri,
  • İş Kanun Madde 55/1/j: İşveren tarafından verilen diğer izinler ile 65 inci maddedeki kısa çalışma süreleri.
  • İş Kanun Madde 55/1/k: Bu Kanunun uygulanması sonucu olarak işçiye verilmiş bulunan yıllık ücretli izin süresi.

YILLIK ÜCRETLİ İZİN SÜRELERİ

İş Kanun Madde 53/4 – “İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresi;

  1. a) Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) olanlara ondört günden,
  2. b) Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara yirmi günden,
  3. c) Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara yirmialtı günden,

Az olamaz. Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanır.”

İşçilerin yıllık ücretli izin süreleri, işveren yanında geçirdikleri süre esas alınmak suretiyle hesaplanmıştır. İş K.m.53/4’te açıkça anlaşılacağı üzere işçilerin 1-5, 5-15 ve +15 yıllık hizmet süreleri üzerinden tespit yapılmıştır. Ayrıca maden işçilerine için, kanunda belirtilen ücretli izin sürelerine ek 4 gün fazla izin verileceği öngörülmüştür. İşçilerin yıllık izin hakkı ve süreleri Aynı kanunun devamı olan 5.fıkrasında ise, 18 yaşını doldurmamış, 50 yaş ve üzeri işler için öngörülen ücretli izin sürenin 21 günden az olmayacağı belirtilmiştir.

Yıllık Ücretli İzin Süresinden Sayılamayacak Haller

İş hayatı gereğince işçilerin yıllık ücretli izinleri ulusal veya bayram tatillerine denk gelmekte, hatta hastalık gibi sebeplere bağlı olarak yıllık ücretli izin dışında izin kullanmaktadırlar. Bu gibi nedenlerin yıllık ücretli izin hesabında hesaba katılıp katılmayacağı İş Kanunu Madde 56’da güvence altına alınmıştır. İşçinin bir yıllık çalışma süresi içerisinde hastalık veya dinlenme gibi sebeplere bağlı olarak aldığı ücretli veya ücretsiz izinler, yıllık iznin hesabında mahsup edilmeyeceği İş Kanunu madde 56/4’te açıkça belirtilmiştir. Ayrıca İş Kanunu madde 56/5’te işçiye tanınan yıllık ücretli iznin, ulusal tatil veya bayram tatili günlere denk gelmesi halinde bu sürelerin izin sürelerine dahil edilmeyeceği kabul edilmiştir. Söz konusu yıllık iznin belirtilen tatil günlerine denk gelmesi halinde, işçinin yıllık ücretli izni tatil süresi kadar uzayacaktır. İşçilerin Yıllık İzin Hakkı ve Süreleri ne kadardır? 

Yıllık Ücretli İznin Sonraki Yıllara Aktarılması

İşçinin bir yıllık çalışması sonucunda elde ettiği yıllık ücretli iznini, işverenle anlaşmak suretiyle sonraki yıllara aktarıp birlikte kullanması mümkün değildir. İş Kanununun 53 ve 54. Maddelerinde, kazanılan izin hakkının sonraki yılda kullanılması gerektiği ve bu haktan ise vazgeçilemeyeceği hükümlerine yer verilmiştir. Yargıtay tarafından kabul edilen görüş ise belirtilen yöndedir.  İşçilerin yıllık izin hakkı ve süreleri Yargıtay ücretli izin hakkından vazgeçilemeyeceğini kamusal düzene bağlamıştır. Ayrıca işçi tarafından talep edilen yıllık ücretli iznin, işveren tarafından bahanelere sığınılarak kullandırılmaması halinde haklı nedenle feshe dayanarak sözleşmenin feshedilmesi gündeme gelecektir. İşçilerin Yıllık İzin Hakkı ve Süreleri 

Yıllık Ücretli İzinde Çalışma Yasağı

İş Kanun Madde 58’e göre işçiye tanınmış olan yıllık ücretli izin dönemi içerisinde, işçinin başka bir işte ücret karşılığı çalıştığı tespit edilirse işveren yıllık izin ücretini geri alabilecektir. Kanun tarafında işçiye tanınan dinlenme hakkının bu şekilde kullanması çalışma yasağı şekilde kabul edilmiştir. İşçilerin yıllık izin hakkı ve süreleri

İş Sözleşmesinin Feshi Halinde İzin Ücreti

İş Kanun Madde 59 – “İş sözleşmesinin, herhangi bir nedenle sona ermesi halinde işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücreti, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir. Bu ücrete ilişkin zamanaşımı iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar.” İşçilerin yıllık izin hakkı ve süreleri

Belirtilen kanun hükmüne göre iş akdi sona eren işçinin hak etmiş olduğu, ancak iş sözleşmesinin feshedilmesi dolayısıyla kullanamadığı izne ilişkin ücret alacağı iş sözleşmesini bitmesiyle başlar. Sözleşmenin ne şekilde sona erdiğinin bir hükmü bulunmamaktadır. İşçinin burada dikkat etmesi gereken nokta zamanaşımı süresidir. Zamanaşımı süresi de iş akdinin bitiminde itibaren başlar ve 5 yılda kullanılmaması halinde düşer. İşçilerin yıllık izin hakkı ve süreleri

Bunları da Beğenebilirsiniz

Henüz Yorum Yok

    Yorum Yazın